Чаро бӯсаи Басков баҳсбарангез ва боиси узрхоҳӣ шуд?

Консерти бошукӯҳи 27 июн дар Майдони Истиқлоли шаҳри Душанбе, ки ба муносибати Рӯзи Ваҳдати миллӣ баргузор гардид, аз рӯйдодҳои фарҳангии муҳимми сол ба шумор меравад. Ҳузури ситораҳои маъруфи саҳнаи Русия ва Тоҷикистон фазои идона ба вуҷуд овард ва ҳазорон нафар аз он лаззат бурданд. Аммо пас аз анҷоми консерт як лаҳзаи чандсониягӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба мавзӯи доғи баҳсу мунозира табдил ёфт.

Бӯсаи Басков

Ҳангоми анҷоми барнома яке аз ровиён (Наргис Абдураҳмонова) ба сарояндаи маъруфи рус Николай Басков тоқии тоҷикӣ ҳадя кард ва хоҳиш намуд, ки як селфии хотиравӣ гиранд. Дар ҳамин лаҳза ҳунарманд аз рӯи бонуи ровӣ бӯса гирифт. Навор зуд дар шабакаҳои иҷтимоӣ паҳн шуд ва вокунишҳои мухталифро ба бор овард.

Гурӯҳе ин амалро мухолифи урфу одати тоҷикон донистанд. Бархеи дигар онро танҳо як ишораи одии эҳтиром ва миннатдорӣ арзёбӣ карданд. Худи Николай Басков, баъди огоҳ шудан аз баҳсҳо, ошкоро изҳор дошт, ки аз чунин нозукиҳои фарҳангӣ хабар надоштааст ва агар кирдораш касеро ранҷонда бошад, самимона узр мехоҳад.

Ин узрхоҳӣ, дар асл, ба баҳси асосӣ нуқта нагузошт. Илова бар ин, ҷомеаро водор кард, ки бори дигар дар бораи муносибати худ ба фарҳанг, арзишҳои миллӣ ва тарзи бархӯрд бо чунин масъалаҳо андеша кунад.

Шинохти фарҳанг

Ҳар миллат меъёрҳои рафтории худро дорад. Он чизе, ки дар як ҷомеа комилан муқаррарӣ шуморида мешавад, метавонад дар ҷомеаи дигар нораво бошад.

Дар фарҳанги тоҷикӣ муносибати марду зан, махсусан дар ҷойҳои ҷамъиятӣ, ҳамеша бо ҳадди муайяни эҳтиром ва маҳдудият ҳамроҳ будааст. Ин танҳо масъалаи дин нест; ин ҷузъи фарҳанги ҳазорсолаи тоҷикон аст.

Аммо суоли муҳим ин аст: “Оё метавон аз як меҳмони хориҷӣ интизор шуд, ки тамоми нозукиҳои фарҳанги моро бидуни шарҳу тавзеҳ донад?” Албатта, не.

Вале, ҳангоми ташкили чорабиниҳои байналмилалӣ, махсусан бо иштироки ҳунармандони хориҷӣ, масъулияти асосӣ ба зиммаи ташкилкунандагон меафтад. Онҳо бояд пешакӣ меҳмононро бо одобу русуми миллӣ ошно созанд. Ин таҷриба дар тамоми ҷаҳон вуҷуд дорад. Дар баъзе кишварҳо ҳатто барои меҳмонон дастурамалҳои махсус омода мекунанд: чӣ гуна салом кунанд, кадом ишораҳо қобили қабул нестанд, чӣ гуна ба занону мардон муроҷиат намоянд.

Агар чунин тавзеҳ дода мешуд, эҳтимол ин ҳодиса умуман рух намедод. Худи Басков ҳам навиштааст, ки ӯро касе огоҳ накарда буд.

Амали шоиста

Дар ин қазия як нуктаи қобили таваҷҷуҳ вуҷуд дорад. Николай Басков баҳсро нодида нагирифт. Ӯ кӯшиш накард худро сафед кунад ё фарҳанги худро болотар нишон диҳад. Баръакс, эътироф кард, ки аз ин анъана огоҳ набудааст ва аз мардум узр пурсид. Ин рафтор нишонаи эҳтиром ба кишвари мизбон аст.

Дар ҷаҳони имрӯз кам нестанд шахсиятҳое, ки ҳатто пас аз хатои ошкор узр гуфтанро заъф медонанд. Аз ин рӯ, иқдоми ҳунармандро метавон намунаи одоби муошират ва арҷ гузоштан ба фарҳанги мо арзёбӣ кард.

Таҳқири зани тоҷик

Аммо чизи дигар нигаронкунанда аст. Баҳси воқеӣ хеле зуд ба ҳамлаҳои шахсӣ алайҳи ровии тоҷик Наргис Абдураҳмонова табдил ёфт. Дар шабакаҳои иҷтимоӣ баъзеҳо бе донистани воқеият ӯро мавриди таҳқир, маломат ва ҳатто тавҳин қарор доданд. Ин ҳолат саволҳои дигарро ба миён меорад. “Оё ҳифзи арзишҳои миллӣ маънои таҳқири як духтари тоҷикро дорад?”, “Оё метавонад тамоми масъулияти рафтори меҳмони хориҷӣ бар дӯши як ровӣ гузошта шавад?”

Посух равшан аст.

Ҳар қадар ки масъалаи фарҳанг муҳим бошад, эҳтироми шаъну шарафи инсон низ ҳамон қадар арзиш дорад. Ҷомеае, ки мехоҳад фарҳанги худро ҳифз кунад, бояд пеш аз ҳама фарҳанги баҳсу гуфтугӯро низ нигоҳ дорад.

Агар мо возеҳ нигоҳ кунем, ҳадафи Басков танҳо изҳори меҳрубонӣ ва миннатдорӣ буд ва набояд аз як ишораи эҳсосӣ масъалаи бузурги ахлоқӣ сохта шавад.  

Дарсе барои оянда

Ин ҳодисаи кӯчак нишон дод, ки ҷаҳонишавӣ ва ҳифзи ҳувияти миллӣ бояд ҳамзамон пеш раванд. Тоҷикистон имрӯз бештар аз ҳар вақти дигар меҳмонони хориҷӣ, сармоягузорон, сайёҳон ва ҳунармандони байналмилалиро қабул мекунад. Ин раванд идома хоҳад ёфт.

Аз ин рӯ, лозим аст:

– пеш аз баргузории чорабиниҳои байналмилалӣ меҳмонон бо одобу русуми тоҷикон шинос карда шаванд;

– масъулони чорабиниҳо дастурамалҳои равшани протоколӣ таҳия намоянд;

– ҷомеа низ ҳангоми баҳс эҳсосотро аз таҳқир ҷудо кунад ва фарҳанги гуфтугӯи солимро риоя намояд.

Танҳо пас аз ин мо метавонем кишварамонро дар пояи суннатҳо, вале мутобиқ ба замони нав бунёд кунем. 

Pressa.tj Бохабар аз гапи ҷаҳон бош!
Моро пайгири намоед Telegram, Facebook, Instagram, YouTube