Садои Рӯдакӣ. Бахшида ба 85-солагии устод Лоиқ

Баъзе одамонро пеш аз он ки бинӣ, мешиносӣ. Номашон пештар аз худи онҳо ба дил мерасад. Лоиқ Шералӣ барои ман аз ҳамин гуна шахсиятҳо буд.

Пеш аз он ки ӯро дар Душанбе бубинам, номи ӯро дар маҷаллаҳо, дар суҳбатҳои аҳли адаб ва ҳатто дар муҳити фарҳангии Порис шунида будам. Дар бораи ӯ ҳамчун шоире ҳарф мезаданд, ки танҳо шеър намегӯяд, балки рӯҳи як миллатро ба сухан табдил медиҳад.

Соли 1994, вақте ки бори нахуст ба Тоҷикистон омадам, кишвар ҳанӯз аз оташи ҷанги шаҳрвандӣ месӯхт. Душанбе ранги ғам дошт. Дар кӯчаҳо изтироб эҳсос мешуд ва садои тир баъзан сукути шаҳрро мешикаст. Ман бо даъвати устод Муҳаммад Осимӣ ба Тоҷикистон омада будам. Ӯ мехост дар он рӯзҳои сангин риштаи фарҳанг ва забон канда нашавад.

Шоме маро ба Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон бурданд.

Ҳоло ҳам он манзара пеши чашмам зинда аст.

Дар пушти бинои Иттифоқ, зери токҳои ангур, чанд кат гузошта буданд. Адибон гирди дастархони сода нишаста буданд. Ҳамин ки устод Осимӣ ворид шуд, ҳама аз ҷо бархостанд. Ман дар он шаб эҳсос кардам, ки тоҷикон ҳатто дар рӯзҳои фоҷиа ҳам суннатҳои хешро тарк намекунанд.

Маро дар канори ду нафар ҷой доданд – Лоиқ Шералӣ ва Салимшоҳ Ҳалимшоҳ. Лоиқ дар гӯшаи кат нишаста буд. Нигоҳаш ором, аммо пур аз андеша буд.

Он шаб аз фаъолияти анҷумани “Рӯдакӣ” дар Порис қисса кардам. Гуфтам, ки мехоҳем форсизабонони ҷаҳонро ба ҳам наздик кунем ва барои ҳамин ин номро интихоб кардаем.

Лоиқ ба ман нигоҳ кард ва пурсид:

– Чаро “Рӯдакӣ”?

Гуфтам:

– Зеро ӯ падари шеъри форсӣ аст.

Лоиқ табассум кард. Табассуме, ки дар он ҳам ифтихор буд ва ҳам андуҳ эҳсос мешуд.

Сипас пурсид:

– Чаро “Ҳофиз” ё “Саъдӣ” не?

Гуфтам:

– Метавонист он номҳо ҳам бошад, аммо Рӯдакӣ оғози ҳамаи мост.

Ӯ чизе нагуфт. Танҳо сар ҷунбонд. Ман баъдтар фаҳмидам, ки барои Лоиқ масъалаи забон танҳо адабиёт набуд, балки сарнавишти миллаташ буд.

Он шаб суҳбатҳо то дер идома карданд. Ҳар кас сухане мегуфт. Баъзеҳо шеър мехонданд. Баъзеҳо аз сарнавишти миллат ҳарф мезаданд. Аммо дар миёни ҳама, ҳузури Лоиқ чизе дигар дошт. Гӯё дар он маҳфил рӯҳи Рӯдакӣ, Хайём ва Ҳофиз ҳузур дошт.

Устод Осимӣ он шаб Лоиқро “устоди сухани тоҷик ва форс” номид. Ин танҳо таъриф набуд. Ҳақиқат буд.

Лоиқ аз ҷумлаи он шоироне буд, ки миллат дар лаҳзаҳои душвор ба сухани онҳо паноҳ мебарад.

Баъдтар, вақте аз он маҳфил берун омадем, ба устод Осимӣ гуфтам:

– Имрӯз ҳис кардам, ки ҷойи Рӯдакӣ, Хайём ва Ҳофиз холӣ нест…

Солҳое баъд боз Лоиқро дар Хуҷанд, дар маҳфили бузургдошти Камоли Хуҷандӣ дидам.

Ӯ ҳамон Лоиқи пешина буд – самимӣ, гарм ва пур аз рӯшноии ботинӣ.

Ба ман гуфт:

– Мо Камол доштем, ҳоло Фарзона дорем.

Дар ҳамин як ҷумла тамоми ҷаҳонбинии ӯ пинҳон буд. Лоиқ ба адабиёт ҳамчун занҷири идомаи рӯҳи миллат менигарист. Барои ӯ шоир танҳо як нафар набуд, балки идомаи як тамаддун буд.

Имрӯз, ки аз 85-солагии Лоиқ Шералӣ ёд мекунем, ман бештар аз ҳар вақти дигар эҳсос мекунам, ки ӯ танҳо ба Тоҷикистон тааллуқ надошт. Ӯ ба тамоми ҷаҳони форсизабон тааллуқ дошт.

Масъуди МИРШОҲӢ,

раиси Бунёди Рӯдакӣ (Порис)

Pressa.tj Бохабар аз гапи ҷаҳон бош!
Моро пайгири намоед Telegram, Facebook, Instagram, YouTube