وانشا رودبارکی – فرانسه- ایران

دیار آشنا، دیار دل

 فلسفه نور و روند آن در تمدنهای ایرانی تبار 

…. این بر عهده هر شخص است که موقعیت خود را با سرچشمه نور هماهنگ کند و زاویه تابش آنرا جستجو کرده و هر کس بنا به شرایط خاص خود، به گونه ای در برابر نور قرار بگیرد که بتواند آنرا انتشار دهد بدون آنکه برای دیگران سایه بیافکند

   …  زمانی که از فلسفه نوردر تمدنهای ایرانی تبار سخن میگوییم ، ناگزیر به شهاب الدین سهروردی و حکمت الشراق میاندیشیم و همچنین دیدگاهها و تفسیرهای گوناگون فلسفی و عرفانی که تا کنون در این باره بیان شده است و هر کدام از آنها دیدگاه و فلسفه ایست نه جداگانه ولی به گونه ای مجاور با آن فلسفه، آنچه که اهمیت دارد ، موضوع توجه به نور و انرژیهای ناشی از آن است که از دیر باز و از بدو آیین مهر پرستی در فرهنگ و پیشینه ما ایرانی تباران جای گرفته و در طول تاریخ و در دوره های متفاوت آن ، هر بار

به گونه ای و به زبان تازه ای همچنان ازموضوعهای اساسی آیین ، فلسفه، عرفان و هنر ما بشمار میآید. حال آنکه سهروردی که عالم را بجز ذرات پراکنده ای از نور نمیدید خود ، حکمت الشراق را به شاه موبدان ایران باستان نسبت میدهد ( مبانی فلسفه ی اشراق دیدگاه سهروردی ). پس از آیین چند هزار ساله مهر پرستی ، میتوان از اشو زرتشت به عنوان پیام آور نور یاد کرد و اینکه نور در آیین زرتشت  ، راه گشا و نمایان کننده راستی و لازمه بینش خردمندانه بوده است چرا که نور روشن ترین است و همه چیز با نور روشن میشود زرتشت در آیین خود ، راستی را لا زمه روشنی جاودانه دلها میداند و بسوی آتش و نور آن نیایش میکند . سپس مانی در آیین مانویت بر جنگ میان دو دنیای تاریکی و نور تکیه میکند و پایه اندیشه خود را بر اساس نور میگذارد . هر چند که فلسفه و اندیشه نور از فرهنگ ایرانی سرچشمه گرفته ولی بشدت مورد توجه و علاقه اندیشمندان در دیگرنقاط  جهان و بخصوص یونانیان و بعدهاسایر کشورهای غربی قرار گرفته است فلسفه نور همواره و هر بار به گونه ای مشابه نه تنها در آیین و فرهنگ ما  رقم خورده بلکه تاثیر خود را بر سایر ادیانی که به نوعی از این خطه گذار کرده اند، از جمله دین اسلام نیز گذاشته است حضور نور همچنان در آیین  بهاییت به خوبی نمایان میشود . دراین آیین، نور بسان روح و جان به حساب میآید و نور عنصر زندگی دهنده تلقی میشود و تعلق روح به جسم، همانند ارتباط نور با آئینه دانسته شده، نوری که در آئینه دیده میشود از خود آئینه سرچشمه نمیگیرد بلکه انعکاس نوری است که از جای دیگری منتشر شده است و زمانی که آئینه شکسته میشود، نور همچنان باقی و برقرار است و بدینگونه است که در این آیین روح همچون نور جاودانه است . شاید بتوانیم به این برداشت کلی برسیم که نور زیر بنای اکثر اندیشه و آیین های ما ایرانی تباران است وهر چند اگر که اندیشه های متفاوتی برای پرداختن به آن ارایه شده باشد ولی هدف ، همان روشنایی دل و اندیشه است که انسان را به  تعادل و تعالی نزدیک میکند تمامی این اندیشمندان روشنایی را لازمه بینش خردمندانه دانستند و این بر عهده هر شخص است که موقعیت خود را با سرچشمه نور هماهنگ کند و زاویه تابش آنررا جستجو کرده و هر کس بنا به شرایط خاص خود، به گونه ای در برابر نور قرار بگیرد که بتواند آنرا انتشار دهد بدون آنکه برای دیگران سایه بیافکند . برداشت کلی من از بدو پیدایش فلسفه نور ، نوعی انتشار راستی ، دوستی و صلح در میان یکدیگر است و حتی اگر پس از این ، دیدگاههای دیگری هم به آن افزوده شود ، تاثیری بر هدف اساسی آن که انسان دوستانه و صلح جویانه است نمیگذارد

واما موضوع نور درهنر نقاشی، خیلی متفاوت با همه این دیدگاها نیست در هنر نقاشی این چگونگی نور وزاویه تابش آن است که میتواند به تابلو جان یا روح بدهد و تابلو را تبدیل به یک اثرجاودانه هنری بکند . نور در نقاشی عامل خلاقیت و عامل زندگی بحساب میآید و صد البته این نقاش است که میبایستی با هنر خود انرژی نور را به گونه ای بر تابلو انتقال دهد که بر بیننده اثر گذاشته وبه نوعی وازطریق نقاشی، نقاش هنرمند به عامل جریان یافتن زندگی  تبدیل بشود

زمانی که به یک موضوع تجسمی اندیشه میکنیم و یا اینکه به شیئی درمقابلمان مینگریم ، ناگزیر برای مشاهده به نور نیازمندیم . اگر که نور وجود نداشته باشد ما توانایی مشاهده نخواهیم داشت وشیئ دیده نمیشود .حال اینکه اگرتابش نورمطلق بشود ، ما باز هم توانایی مشاهده شیئ  را نخواهیم داشت ، همانگونه که نمیتوانیم به تابش نور مستقیم آفتاب نگاه کنیم ، پس توانایی دید ما و به ویژه برداشت ما از یک شیئ ، به نسبت نور تابیده شده و زاویه آن بستگی دارد و اگر این متغیرها تغییر کنند ، برداشت ما از شیئ نیز تغییر میکند.  نقاش بطور خواسته و یا نا خواسته نسبت و زاویه نور را بنا به طبیعت و نیاز خود تنظیم میکند. و در نهایت این چگونگی پرداختن به نور است که در کار نقاش ایجاد خلاقیت میکند و به بوم جان زنده میدهد

Pressa.tj Бохабар аз гапи ҷаҳон бош!
Моро пайгири намоед Telegram, Facebook, Instagram, YouTube