150 соли Ванде Матарам: Суруди бедории миллии Ҳиндустон

Дар байни рамзҳои зиёде, ки сафари тӯлонӣ ва душвори Ҳиндустонро ба сӯи озодӣ ташаккул доданд, “Ванде Матарам” ҷойгоҳи нодири эмотсионалӣ, фарҳангӣ ва таърихӣ дорад. Ин на танҳо як суруд, балки даъватест барои бедор кардани виҷдони коллективии миллате, ки миллионҳо ҳиндуҳоро барои мубориза барои озодӣ аз ҳукмронии мустамликавӣ дар давраи ҳаракати миллӣ дар охири асри 19 ва аввали асри 20 илҳом бахшидааст. Калимаҳои “Ванде Матарам” – ки маънояш “Ман ба ту таъзим мекунам, Модар” аст – идеяи Ҳиндустонро аз як мавҷудияти оддии ҷуғрофӣ ба як мавҷудияти зинда, ки сазовори муҳаббат, фидокорӣ ва садоқат аст, табдил доданд. Аз раҳпаймоиҳои эътирозӣ то камераҳои зиндон, аз дуоҳои пичирросзананда то шиорҳои раъду барқ, “Ванде Матарам” ба тапиши қалби ҳаракати озодии Ҳиндустон табдил ёфт. Ҳатто имрӯз ҳам, он ҳамчун ёдраскунандаи ягонагӣ, устуворӣ ва пайванди пойдори байни сарзамин ва мардуми он садо медиҳад.

Пайдоиши даъвати миллӣ

“Vanda Mataram”-ро Банким Чандра Чаттопадхяй эҷод карда, бори аввал 7 ноябри соли 1875 дар маҷаллаи “Бангадаршан” нашр кардааст. Ин суруд, ки бо забони санскрити бенгалӣ навишта шудааст, зебоии адабии классикиро бо ҷозибаи амиқи эмотсионалӣ омехта кардааст. Баъдтар, он дар романи машҳури Банким Чандра “Анандамат” (соли 1882 нашр шудааст), ки дар заминаи муқовимати барвақт ба ҳукмронии хориҷӣ ва қаҳтии харобиовари Бенгал дар соли 1770 тасвир шудааст, заминаи пурқуввати ривоятӣ пайдо кард. Дар роман, инқилобгарони зоҳид ҳаёти худро ба ватан мебахшанд, ки ҳамчун модари ғамхор, вале ранҷур тасаввур карда мешавад.

Банким Чандра Чаттопадхьяй: Мафҳуми суруд

Банким Чандра Чаттопадхяй (1838–1894) на танҳо офарандаи “Ванде Матарам”, балки яке аз аввалин меъморони миллатгароии муосири Ҳиндустон низ буд. Ӯ, ки дар давраи ҳукмронии Бритониё буд, адабиётро ҳамчун абзоре барои муқовимати фарҳангӣ ва зеҳнӣ истифода мебурд. Тавассути романҳо, эссеҳо ва шеърҳо, ӯ кӯшиш мекард, ки эҳтироми худ, қудрати ахлоқӣ ва ифтихори тамаддунии ҳиндуҳоро эҳё кунад. Ванде Матарам то ҳол саҳми пойдори ӯ боқӣ мемонад – асаре, ки аз адабиёт фаротар рафта, ба як шиори миллӣ табдил ёфт. Бо таҷассуми миллат ҳамчун модар, Банким Чандра барои муборизаи ҳиндуҳо лангари эҳсосӣ фароҳам овард ва ватандӯстиро ба як таҷрибаи амиқан шахсӣ ва самимӣ табдил дод.

Маъно ва рӯҳияи суруд

Дар асл, Ванде Матарам эҳтироми миллатро ҳамчун модар – парастор, муҳофизаткунанда ва муқаддас ифода мекунад. Суруд инҳоро ба хотир меорад – киштзорҳои ҳосилхез ва дарёҳои равон; ҳосили фаровон ва зебоии табиӣ; қувват, шуҷоат ва энергияи илоҳӣ ва; вазифаи фарзандонаш барои ҳифз ва хидмат ба ӯ. Ин биниши шоирона миллатгароиро аз як мафҳуми сиёсӣ ба як ӯҳдадории ахлоқӣ ва эмотсионалӣ баланд бардошт ва наслҳоро барои дидани хидмат ба кишвар ҳамчун як вазифаи муқаддас илҳом бахшид.

Суруди Ҷунбиши Озодӣ

Дар охири асри 19 ва аввали асри 20, Ванде Матарам дар саросари Ҳиндустон паҳн шуда буд. Донишҷӯён, коргарон ва инқилобгарон ҳангоми ситоиши Ванде Матарам бо зиндон ва ҳатто шаҳид рӯбарӯ мешуданд. Суруд аз марзҳои минтақавӣ, забонӣ ва иҷтимоӣ фаротар рафт ва ҳувияти муштараки миллиро ташаккул дод. Маҳатма Ганди Ванде Матарамро қисми ҷудонашавандаи муборизаи озодӣ медонист. Ҷавоҳирлал Неҳру, аввалин сарвазири Ҳиндустони мустақил, нақши таърихии ин сурудро дар муборизаи миллӣ эътироф кард ва таъкид кард, ки он бояд ба наслҳои ояндаи ҳиндустониҳо илҳом бахшад.

Суруди миллии Ҳиндустон

24 январи соли 1950 Маҷлиси муассисон ба Ванде Матарам мақоми Суруди миллии Ҳиндустонро дод ва ба он баробари Суруди миллӣ, Ҷана Гана Мана, эҳтироми баробар дод. Суруди миллӣ, ки аз адабиёт ба вуҷуд омадааст, бо мубориза тақвият ёфтааст ва тавассути эҳтироми дастаҷамъона ҳифз шудааст, рӯҳи миллатеро инъикос мекунад, ки ҷуръати орзуи озодиро дошт. Ванде Матарам бо таъзим ба ватан ба ҳар як ҳинду як ҳақиқати безаволро хотиррасон мекунад: миллат на танҳо бо қудрат ё сиёсат, балки бо муҳаббат, фидокорӣ ва ормонҳои муштарак устувор мемонад.

Ҷашни 150-солагии Ванде Матрам

Ванде Матарам на танҳо ёдгории гузашта аст, он рамзи зиндаи виҷдони Ҳиндустон аст. Сарвазир Нарендра Модӣ борҳо Ванде Матарамро ҳамчун манбаи илҳом тавсиф кардааст, ки бедории миллии Ҳиндустонро афрӯхтааст. Таҳти роҳбарии ӯ, 150-солагии Ванде Матрам (1875–2025) тавассути як соли ҷашни умумимиллӣ таҷлил карда мешавад. Ин чорабиниҳо барномаҳои фарҳангӣ, намоишгоҳҳо, муҳокимаҳои илмӣ, эҳтироми бадеӣ, чорабиниҳои оммавии сурудхонӣ ва баровардани мӯҳр ва тангаи хотиравӣ аз ҷониби худи сарвазирро дар бар мегиранд.

Имрӯз, Ванде Матарам дар мактабҳо, барномаҳои фарҳангӣ ва ҷашнҳои миллӣ суруда мешавад. Он наслҳои ҷавонро бо идеалҳои фидокорӣ, ваҳдат ва эҳтиром ба ватан пайваст мекунад. Сарвазир Нарендра Модӣ таъкид мекунад, ки Ванде Матарам на танҳо шиор, балки ёдраскунандаи шуури тамаддунии Ҳиндустон, фидокории дастаҷамъона ва ваҳдати пойдор аст ва наслҳои ҷавонро бо идеалҳое, ки Ҳиндустони муосирро ташаккул додаанд, дубора пайваст мекунад. Суруди миллӣ миннатдорӣ, масъулият ва эҳсоси мансубияти дастаҷамъиро бедор мекунад. Дар Ҳиндустони босуръат тағйирёбанда, он ҳамчун қутбнамои ахлоқӣ хизмат мекунад — ба шаҳрвандон хотиррасон мекунад, ки миллат на танҳо тавассути қонунҳо ва марзҳо, балки тавассути хотираи муштарак, ҳамдардӣ ва муҳаббат ба миллат бунёд меёбад.

Шипра Ҷоши

P.S

Шипра Ҷошӣ намояндаи машҳури рақси классикии ҳиндӣ Катхак аст. Вай айни замон дар Маркази фарҳангии Ҳиндустон дар Душанбе Катхак ва дигар шаклҳои рақси классикии ҳиндиро таълим медиҳад.

Pressa.tj Бохабар аз гапи ҷаҳон бош!
Моро пайгири намоед Telegram, Facebook, Instagram, YouTube