Хатлон: Нақшаи даромади буҷети маҳаллӣ 105 фоиз таъмин шуд

Таъмини устувории молиявии минтақаҳо ва иҷрои босифати нақшаҳои буҷетӣ яке аз самтҳои муҳими фаъолияти мақомоти давлатӣ ба ҳисоб меравад. Дар ин раванд вилояти Хатлон ҳамчун яке аз минтақаҳои калидии кишвар бо дарназардошти имкониятҳои иқтисодӣ, истеҳсолӣ ва соҳибкории худ нақши муҳим дорад.

Бино ба иттилои сардори Сарраёсати Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Хатлон Чиллазода Аъзамҷони Қарахон, дар ҳашт моҳи соли 2026 нақшаи қисми даромади буҷети маҳаллии вилоят аз рӯйи воридоти андозҳо ва пардохтҳои ҳатмӣ 105 фоиз таъмин гардидааст.

Мувофиқи нақша дар ин давра ба буҷети маҳаллӣ бояд 2 миллиарду 576,1 миллион сомонӣ ворид мегардид. Аммо дар амал ҳаҷми воридот ба 2 миллиарду 711,1 миллион сомонӣ расидааст. Ҳамин тариқ, иҷрои нақша 135 миллион сомонӣ зиёд таъмин гардида, нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта бошад, ҳаҷми воридоти буҷетӣ 528,8 миллион сомонӣ афзоиш ёфтааст.

Ин натиҷа аз он шаҳодат медиҳад, ки дар самти сафарбар намудани даромадҳо ба буҷети маҳаллӣ имкониятҳои мавҷуда бештар истифода шуда, барои афзоиши ҳаҷми воридоти андозҳо ва пардохтҳои ҳатмӣ заминаҳои мусоид фароҳам омадааст.

Афзоиши даромадҳо – заминаи таҳкими имкониятҳо

Иҷрои нақшаи даромади буҷет танҳо як нишондиҳандаи молиявӣ набуда, барои таъмини маблағгузории соҳаҳои иҷтимоӣ, нигоҳдории муассисаҳои буҷетӣ, иҷрои барномаҳои маҳаллӣ ва ҳалли масъалаҳои рӯзмарраи аҳолӣ аҳаммияти муҳим дорад.

Баланд гардидани ҳаҷми воридоти буҷетӣ имконият медиҳад, ки мақомоти маҳаллӣ дар доираи имкониятҳои молиявии мавҷуда уҳдадориҳои худро сари вақт иҷро намуда, маблағгузории соҳаҳои афзалиятнокро таъмин намоянд.

Бо вуҷуди натиҷаҳои мусбат, таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки дар самти иҷрои баъзе нишондиҳандаҳои буҷетӣ ҳанӯз масъалаҳое мавҷуданд, ки ҳалли саривақтии онҳо тақозои тақвияти ҳамоҳангии фаъолияти мақомоти молиявӣ ва сохторҳои дахлдорро дорад.

Масъалаи ҳиссаҷудокунӣ аз андозҳои умумидавлатӣ

Яке аз масъалаҳои мавриди таваҷҷуҳ иҷрои муқаррароти банди 6-и қарори Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон аз 29-уми декабри соли 2025 «Дар бораи буҷети вилояти Хатлон барои соли 2026» мебошад.

Тибқи таҳлилҳои пешниҳодшуда, аз ҳисоби ҳиссаҷудокунӣ аз андоз ва даромадҳои умумидавлатӣ аз ноҳияи Ёвон аз рӯйи нақшаи тасдиқшуда 41,3 миллион сомонӣ пешбинӣ гардида, аз ҳисоби иҷроиш 30,2 миллион сомонӣ ба буҷети вилоятӣ ворид нашудааст. Ҳамчунин, аз ноҳияи Данғара аз ҳисоби иҷроиш 2,7 миллион сомонӣ ворид нагардидааст. Дар маҷмуъ, ҳаҷми маблағҳои вориднашуда аз рӯйи ҳиссаҷудокунӣ аз андоз ва даромадҳои умумидавлатӣ 32,9 миллион сомониро ташкил медиҳад.

Бо вуҷуди ин, масъалаи маблағгузории буҷетҳои маҳаллии шаҳру ноҳияҳои дахлдори вилоят бидуни таваққуф боқӣ намондааст. Новобаста аз ворид нагардидани маблағҳои ҳиссаҷудокунӣ аз ноҳияҳои зикршуда, маблағҳои ҳисоббаробаркунии буҷети вилоятӣ ба буҷетҳои маҳаллии шаҳру ноҳияҳои дахлдор пурра пардохт карда шудаанд.

Ин ҳолат аз аҳамияти ҳамоҳангсозии муносибатҳои байнибуҷетӣ ва зарурати таъмини саривақтии уҳдадориҳои молиявӣ дар ҳамаи сатҳҳо дарак медиҳад.

Истифодаи мақсадноки маблағҳои буҷетӣ

Дар баробари афзоиши даромадҳо, масъалаи истифодаи самаранок ва мақсадноки маблағҳои буҷетӣ низ аҳаммияти хоса дорад.

Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, қисми хароҷоти буҷети маҳаллии вилояти Хатлон вобаста ба воридоти аслии даромади буҷети маҳаллӣ ба роҳ монда шуда, дар ҳашт моҳи соли ҷорӣ бо дарназардошти маблағҳои мақсадноки буҷети ҷумҳуриявӣ ба 3 миллиарду 799,2 миллион сомонӣ расидааст. Ин маблағ 95 фоизи нақшаи пешбинишударо ташкил дода, нисбат ба нақша 194,9 миллион сомонӣ кам мебошад.

Дар чунин шароит риояи интизоми молиявӣ, муайян намудани афзалиятҳои асосии хароҷот ва пешгирии хароҷоти ғайриафзалиятнок аз ҷумлаи вазифаҳои муҳим ба ҳисоб меравад. Зеро самаранокии идоракунии маблағҳои давлатӣ на танҳо ба ҳаҷми воридоти буҷет, балки ба тарзи истифодаи он низ вобастагии мустақим дорад.

Истифодаи имкониятҳои дохилӣ

Таҳлилҳои анҷомдодашуда нишон медиҳанд, ки барои нигоҳ доштани суръати афзоиши даромадҳои буҷетӣ ва беҳтар намудани нишондиҳандаҳои молиявӣ истифодаи пурраи иқтидори дохилии вилоят зарур мебошад.

Вилояти Хатлон дорои имкониятҳои васеи иқтисодӣ буда, рушди соҳаҳои истеҳсолӣ, кишоварзӣ, хизматрасонӣ, соҳибкорӣ ва дигар бахшҳои иқтисоди минтақа метавонад барои васеъ гардидани манбаъҳои даромади буҷет заминаи мусоид фароҳам орад.

Дар ин раванд муайян намудани манбаъҳои нави даромад, беҳтар намудани маъмурикунонии андоз, коҳиш додани ҳолатҳои пардохт накардани андозҳо ва таъмини шаффофияти муносибатҳои молиявӣ аз самтҳои муҳими фаъолияти сохторҳои дахлдор маҳсуб мешаванд.

Ҳамзамон, иҷрои босифати нақшаи даромад бояд дар асоси рушди воқеии иқтисодиёт ва истифодаи имкониятҳои дохилӣ сурат гирифта, ба фаъолияти истеҳсолӣ ва соҳибкорӣ таъсири манфӣ нарасонад.

Пешгирии қарздорӣ ва назорати хароҷот

Дар самти хароҷоти буҷетӣ яке аз масъалаҳои муҳими мавриди таваҷҷуҳ пешгирӣ ва бартараф намудани қарздории фонди музди меҳнат дар ташкилоту муассисаҳои буҷетӣ мебошад.

Фонди музди меҳнат қисми муҳими хароҷоти муассисаҳои буҷетиро ташкил медиҳад ва таъмини саривақтии он аз масъалаҳои муҳими идоракунии молияи давлатӣ ба ҳисоб меравад. Аз ин рӯ, андешидани чораҳои зарурӣ барои пешгирии пайдоиши қарздорӣ ва ба танзим даровардани чунин масъалаҳо аҳаммияти махсус дорад.

Ҳамзамон, роҳ надодан ба хароҷоти дуюминдараҷа ва истифодаи сарфакоронаи маблағҳои давлатӣ бояд дар маркази фаъолияти ташкилоту муассисаҳои буҷетӣ қарор дошта бошад. Дар шароити маҳдуд будани захираҳои молиявӣ пеш аз ҳама маблағгузории самтҳои зарурӣ ва афзалиятнок бояд таъмин карда шавад.

Вазифаҳои минбаъда

Бино ба гуфтаи Чиллазода Аъзамҷони Қарахон, Сарраёсати Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Хатлон дар ҳамкорӣ бо сохторҳои дахлдор, тибқи дастуру супоришҳои раиси вилояти Хатлон Давлаталӣ Саид барои истифодаи имкониятҳои мавҷуда ва сафарбар намудани захираҳои иловагӣ ҷиҳати иҷрои нақшаи даромади буҷети маҳаллӣ тадбирҳои зарурӣ меандешад.

Ҳадафи асосӣ дар ин самт на танҳо иҷрои рақамии нақша, балки таъмини босифати даромадҳои буҷетӣ, истифодаи оқилонаи маблағҳо ва таҳкими интизоми молиявӣ мебошад.

Дар баробари ин, барои бартараф намудани камбудиҳои ҷойдошта, аз ҷумла масъалаҳои вобаста ба қарздории фонди музди меҳнат ва пешгирии хароҷоти дуюминдараҷа чораҳои таъхирнопазир роҳандозӣ мешаванд.

Дар маҷмуъ, натиҷаҳои ҳашт моҳи соли 2026 нишон медиҳанд, ки дар самти ташаккули қисми даромади буҷети маҳаллии вилояти Хатлон нишондиҳандаҳои мусбат ба даст омадаанд. Вале нигоҳ доштани ин раванд ва таҳкими устувории молиявии минтақа аз идомаи корҳои муштарак, истифодаи самараноки иқтидори иқтисодӣ, баланд бардоштани интизоми андозсупорӣ ва риояи қатъии талаботи молиявӣ вобаста мебошад.

– Иҷрои босифати буҷет заминаи муҳими таъмини устувории молиявӣ, маблағгузории соҳаҳои иҷтимоӣ ва фароҳам овардани шароити мусоид барои рушди минбаъдаи иқтисодию иҷтимоии вилояти Хатлон мебошад,- меафзояд Чиллазода Аъзамҷони Қарахон.

Машраби АЛОВИДДИН

Pressa.tj Бохабар аз гапи ҷаҳон бош!
Моро пайгири намоед Telegram, Facebook, Instagram, YouTube