Кишваре, ки ояндаро имрӯз месозад

Тафсилоти як сафар ба Ҳиндустон

Ҳавопаймо ҳанӯз дар ҳаракат буд, ки ман ба манзараи фурудгоҳ нигариста, эҳсос кардам, ки ин сафар оддӣ нахоҳад буд. Фурудгоҳи Деҳлӣ он Ҳиндустоне набуд, ки чанд сол қабл дида будам, ё аз тариқи телевизион мешинохтам. Деҳлиро пурҳаракат, ҷавон ва соҳибэътимод ба фардои худ дарёфтам. Фаҳмидам, ки ба кишваре омадам, ки на дар гузашта, балки дар оянда зиндагӣ мекунад.

Бо ҳамин эҳсос, ҳамроҳ бо раиси Иттифоқи журналистони Тоҷикистон Зинатулло Исмоилзода, рӯзноманигор Сайфиддини Суннатӣ ва гурӯҳе аз ҳамкасбон аз Осиёи Марказӣ, ба сафари даҳрӯзаи Ҳиндустон баромадем. Сафаре аз Деҳлӣ то Ҳайдаробод, ки ҳар рӯзи он як нигоҳи куҳнаро мешикаст ва ҳар қадамаш саволи нав ба миён меовард: чӣ гуна кишваре бо чунин теъдоди аҳолӣ, мушкилоти зиёд ва таърихи мураккаб тавонистааст ба яке аз марказҳои муҳими ҷаҳон табдил ёбад?

Деҳлӣ моро чӣ тавр пешвоз гирифт?

Деҳлӣ моро бо фурудгоҳи муосир, роҳҳои васеъ ва инфрасохтори замонавӣ пешвоз гирифт. Аз соатҳои аввал эҳсос мешуд, ки шаҳр дар ритми баланд зиндагӣ мекунад. Метрои замонавӣ, ҳаракати мунтазами нақлиёт, пардохтҳои рақамӣ сари ҳар қадам – ҳама чиз аз он шаҳодат медод, ки технология дар ин ҷо намоиш нест, балки ба одати маъмулии мардумаш табдил ёфтааст.

Дар кӯчаҳо одамон бо телефонҳои ҳамроҳ ҳисоб мекунанд, хизматрасониҳо онлайн аст, ҳатто ниҳодҳои давлатӣ ба шакли рақамӣ гузаштаанд. Барои мо, журналистон, ин на танҳо манзара, балки маводи зинда барои андеша буд: чӣ гуна давлат метавонад технологияи муосирро ба як ҷузъи табиии зиндагии ҳаррӯза табдил диҳад.

Ҳайдаробод: дили ояндаи технологӣ

Агар Деҳлӣ бештар чеҳраи сиёсӣ ва таърихии кишварро нишон диҳад, пас Ҳайдаробод симои ояндаи Ҳиндустон аст. Дар минтақаи HITEC City биноҳои осмонбӯси шишагӣ, кампусҳои ширкатҳои ҷаҳонӣ ва муҳити пурэнергияи ҷавонӣ ҳукмфармост. Ин ҷо вақт гӯё тезтар мегузарад ва фикрҳо ҳам бо суръати бештар ҳаракат мекунанд.

Боздид аз T-Hub яке аз лаҳзаҳои калидии сафар буд. Ин экосистемаи бузурги стартапӣ на танҳо бино, балки муҳит аст. Муҳите, ки дар он ғояҳо озодона рушд мекунанд, нокомӣ таҷриба ҳисоб мешавад ва ҷуръат арзиш дорад. Дар ҳар гӯша гурӯҳҳои ҷавонро медидем, ки бо чашмони пур аз боварӣ лоиҳаҳои худро баррасӣ мекунанд.

Дар паҳлӯи T-Hub маркази T-Works ҷойгир аст – лабораторияи воқеии прототипсозӣ. Дар ин ҷо идея ба маҳсулот табдил меёбад. Дастгоҳҳои муосир, принтерҳои 3D, лабораторияҳо – ҳама чиз барои он аст, ки навовар тарс надошта бошад. Ин ҳамоҳангии фикр ва амал яке аз сирҳои муваффақияти модели ҳиндист.

Давлат ва технология

Мулоқотҳо бо намояндагони сохторҳои давлатӣ равшан нишон доданд, ки сиёсати рақамӣ дар Ҳиндустон танҳо дар сатҳи барнома ва ҳуҷҷат боқӣ намондааст. Системаҳои Aadhaar, UPI ва DigiLocker кайҳо ба ҷузъи табиии зиндагии ҳаррӯзаи садҳо миллион нафар табдил ёфтаанд. Дар ин ҷо давлат дигар пушти деворҳои бюрократӣ пинҳон нест, он ба дасти мардум, ба экрани смартфон наздик омадааст ва бо онҳо ба забони технологияи нав суҳбат мекунад.

Дар суҳбатҳо борҳо таъкид мешуд, ки ҳадаф танҳо истифодаи технология нест, балки эҷоди он аст. Ҳиндустон мехоҳад истеҳсолкунанда бошад, на истеъмолкунанда. Ин фалсафа дар ҳама сатҳҳо эҳсос мешавад — аз маориф то саноат.

Болливуд аз дарун: синамо ҳамчун саноат

Сафари мо ба Ramoji Film City чеҳраи дигаре аз Ҳиндустонро кушод. Ин на танҳо маркази синамо, балки як шаҳри комил аст. Фурудгоҳ, беморхона, зиндон, кӯчаҳои “Лондон” ва “Париж”, ҳама чиз барои он аст, ки филмсоз дар як макон тамоми дунёро эҷод кунад.

Дар ин ҷо кино на танҳо фарҳанг, балки иқтисод аст. Он ҷойҳои корӣ месозад, сайёҳиро рушд медиҳад ва ба кишвар нуфузи байналмилалӣ мебахшад. Баъдтар, дар суҳбатҳо фаҳмидем, ки студияҳои ҳиндӣ имрӯз барои бозори ҷаҳонӣ, ҳатто барои Голливуд кор мекунанд.

Инсон – қувваи асосӣ

Дар ҳама мулоқотҳо як мавзӯъ такрор мешуд: аҳолии ҷавон. Синни миёнаи аҳолии Ҳиндустон ҳамагӣ 29 сол аст. Ин рақам рамзи оянда аст. Дар ҳоле ки бисёр кишварҳо бо пиршавии аҳолӣ рӯ ба рӯянд, Ҳиндустон захираи бузурги инсонии худро ба нерӯи пешбаранда табдил додааст.

Зинатулло Исмоилзода дар яке аз суҳбатҳо миёни ҳайат ба нуктаи муҳим ишора кард: «Ҳар ҷо равем, ҷавононро мебинем, ҷавонони фаъол, босавод ва боэътимод».
Ин эҳсос тасодуфӣ нест. Он на танҳо дар мегаполисҳои калон, балки дар тамоми фазои иҷтимоии кишвар эҳсос мешавад, гӯё Ҳиндустон бо нерӯи ҷавононаш нафас мекашад ва ба оянда қадам мегузорад.

Ин ҷавонон на танҳо истеъмолгари имкониятҳо, балки офарандагони онҳо ҳастанд. Дар донишгоҳҳо, марказҳои инноватсионӣ, стартапҳо ва ҳатто дар идораҳои давлатӣ дида мешавад, ки чӣ гуна насли нав масъулиятро бар дӯш мегирад. Онҳо аз савол додан наметарсанд, аз шикаст шарм намекунанд ва ба худ бовар доранд.

Дар суҳбатҳои кӯтоҳ, дар нигоҳҳои пур аз ҷустуҷӯ ва дар тарзи суханронӣ эҳсос мешавад, ки ин насл худро танҳо коргар ё иҷрокунанда намедонад. Онҳо худро қисми як лоиҳаи бузург мешуморанд — лоиҳаи кишвар. Шояд маҳз ҳамин ҳисси иштирок ва масъулияти муштарак аст, ки Ҳиндустонро ба пеш мебарад: вақте ҷавонон медонанд, ки садояшон шунида мешавад ва оянда на аз берун, балки аз дасти худи онҳо шакл мегирад.

Дарси сафар барои мо

Ин сафар барои мо, журналистони Осиёи Марказӣ, танҳо як боздид набуд, он дарси воқеӣ шуд: дарс дар бораи сармоягузорӣ ба инсон, дар бораи сохтани муҳит, дар бораи сабр ва стратегияе, ки на ба як сол, балки ба даҳсолаҳо нигаронда шудааст. Ҳиндустон, чун ҳама кишварҳои дигар, комил нест, мушкилот дорад, аммо як бартарии муҳимро низ дорост — самти ҳаракаташ равшан ва мақсадаш муайян аст.

Мо ба ватан на танҳо бо таассурот, балки бо андеша баргаштем. Андешае, ки оянда худ аз худ ба вуҷуд намеояд, онро месозанд. Бо маориф, бо технология ва пеш аз ҳама, бо эътимод ба инсон.

Бо ҳамин эътимод Ҳиндустон имрӯз роҳи худро ором, пайгирона ва бо ҳисси масъулият пеши наслҳои оянда месозад. Ин кишвар на аз муқоиса бо дигарон қувват мегирад ва на аз тарси ақиб мондан, балки аз бовар ба имкониятҳои худ. Шояд маҳз ҳамин сифат аст, ки онро дар ҷаҳони пуррақобат ба яке аз бозигарони асосӣ табдил додааст.

Барои мо ин сафар танҳо як таҷрибаи хориҷӣ набуд. Он даъвате буд ба андеша ва бозбинӣ: чӣ гуна метавонем дар кишварҳои худ низ муҳите бисозем, ки дониш арзиш бошад, ҷуръат пуштибонӣ ёбад ва инсон дар маркази ҳама қарорҳо қарор гирад. Агар ин фаҳмиш ба амал табдил ёбад, он гоҳ сафар воқеан маънои худро пайдо мекунад — ҳамчун қадаме ба сӯи оянда, ки онро худи мо месозем.

Охирсухан

Ин гузориш танҳо нақли як сафар нест. Ин талоши фаҳмидани кишварест, ки имрӯз бо бовар ба фардо ҳаракат мекунад. Ҳиндустон нишон дод, ки ҳатто бо мушкилоти зиёд метавон роҳи рушдро ёфт, агар инсон дар маркази сиёсати давлатӣ қарор гирад.

Ва маҳз ҳамин фаҳмиш аст, ки ин кишварро аз доираи мушоҳида ба доираи таъсир мебарад. Ҳиндустон имрӯз на танҳо тағйир меёбад, балки таҷрибаи худро ба ҷаҳон пешниҳод мекунад — таҷрибаи сабр, пайгирӣ ва сармоягузорӣ ба оянда. Барои мо, ки аз ин сафар баргаштаем, ин на танҳо як хулоса, балки як саволи ҷиддист: то куҷо метавон инсонро ба маркази сиёсати худ баргардонд ва ба фардое бовар кунонд, ки онро худ бояд бисозад?

Дар анҷом мехоҳам изҳори минатдории самимии худро ба Сафорати Ҳиндустон дар Тоҷикистон баён намоям, ки ташаббуси созмон додани чунин сафари журналистиро ба дӯш гирифт. Ин сафар барои мо на танҳо имкони дидани Ҳиндустон, балки имкони андешидан, муқоиса кардан ва омӯзиш буд. Бовар дорем, ки чунин робитаҳои касбӣ ва фарҳангӣ дар оянда низ идома хоҳанд ёфт ва ба таҳкими ҳамкории миёни кишварҳо хизмат мекунанд.

Сиёвуш Ҳ.
Душанбе –Деҳлӣ – Ҳайдаробод

Pressa.tj Бохабар аз гапи ҷаҳон бош!
Моро пайгири намоед Telegram, Facebook, Instagram, YouTube